Jean-Pierre Popelier, lui-même Français de souche flamande, raconte dans une cinquantaine de pages l’histoire de l’immigration des Belges dans le Nord. Il évoque d’abord rapidement l’histoire des comtés de Flandre et du Hainaut qui a pourvu ces territoires d’une culture commune. Puis, l’auteur passe au XIXe siècle, l’époque de l’immigration massive, provoquée par la démographie galopante de la Belgique. Vers 1885, on estime le nombre des Belges immigrés dans le Nord à 320.000 environ, compte non tenu des 50.000 saisonniers annuels. Cette main-d’œuvre belge a été déterminante pour l’essor des villes textiles, telles que Tourcoing, Roubaix et Lille, mais aussi pour l’agriculture. N’empêche que les nordistes ont souvent rechigné devant cet afflux d’étrangers, prêts à travailler pour des salaires inférieurs, ou à remplacer des grévistes dans les mines… Ces tensions, on les écoute dans des surnoms moqueurs tels que « Flaminques » ou « pot’burre ». Mais parfois, on déplorait des heurts violents comme les incidents de Lens en octobre 1892.
L’auteur passe en revue un certain nombre de thèmes : le logement des immigrés dans des courées ou des corons, la contrebande, la protection sociale quasi inexistante, le rôle du clergé flamand et des associations culturelles et sportives. Une introduction joliment illustrée à l’histoire partagée d’une région appelée maintenant à un avenir européen.
Dans les annales De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français de 2009 E. Declercq, M. Depaepe, L. D’Hulst, W. Kusters, S. Vanden Borre et T. Verschaffel ont publié un article sur la migration belge vers le nord de la France (1850-1914).
Jean-Pierre POPELIER, Belges et Français du Nord. Une histoire partagée.- Lille : La Voix du Nord, 2009. - 51 p. – (Coll. Les patrimoines) - ISBN 978-2-84393-134-5 (Texte : Vic Nachtergaele)
De auteur Jean-Pierre Popelier, Fransman van Oost-Vlaamse afkomst, vertelt in een vijftigtal bladzijden de geschiedenis van de Belgische immigratie in “le Nord”. Hij toont vooreerst hoe de gemeenschappelijke geschiedenis van de graafschappen Vlaanderen en Henegouwen een gemeenschappelijke cultuur heeft voortgebracht. Dan gaat hij in op de massale immigratie vanuit België tijdens de 19e eeuw, als gevolg van de hoge geboortecijfers. Rond 1885 telde men zowat 320.000 Belgen in de Franse regio, de jaarlijkse 50.000 seizoenarbeiders niet meegerekend. Deze arbeiders hebben in belangrijke mate bijgedragen tot de bloei van textielsteden als Roubaix, Tourcoing en Rijsel, maar ook tot die van de landbouw en de mijnen. De Franse arbeiders waren echter niet altijd opgezet met de Vlaamse collega’s die bereid waren te werken aan een lager loon. Die spanning horen we in spotnamen als “Flaminques” of “pot’burre”, maar soms kwam het ook tot handgemeen, zoals bij de incidenten in Lens in oktober 1892.
De auteur behandelt een aantal thema’s zoals het logement van de immigranten, de smokkel, het gebrek aan sociale ondersteuning, de rol van de Vlaamse pastoors en van de culturele en sportieve instellingen. Een fraai geïllustreerde inleiding op de geschiedenis van een regio die vandaag resoluut kiest voor een Europese toekomst.
In het jaarboek De Franse Nederlanden-Les Pays-Bas Français van 2009 hebben E. Declercq, M. Depaepe, L. D’Hulst, W. Kusters, S. Vanden Borre en T. Verschaffel een artikel gepubliceerd over de Belgische migratie naar Noord-Frankrijk (1850-1914).
Jean-Pierre POPELIER, Belges et Français du Nord. Une histoire partagée.- Lille : La Voix du Nord, 2009. - 51 p. – (Coll. Les patrimoines) - ISBN 978-2-84393-134-5 (Tekst : Vic Nachtergaele)